Sürdürülebilirlik Endeksi İle Borsa ve Ana Sektör Pay Endeksleri Arasındaki Dinamik Volatilite Bağlantısı
DOI:
https://doi.org/10.37241/jatss.2026.142Anahtar Kelimeler:
sürdürülebilirlik endeksi- borsa sektör endeksleri- dinamik bağlantılılık- volatilite yayılımı- TVP-VAR modeliÖzet
Giriş: Volatilite yayılmasının değerlendirilmesi, piyasa katılımcılarının ve politika yapıcıların karar alma süreçlerine rehberlik eder. Bu bağlamda, sürdürülebilirlik ve geleneksel endeksler arasındaki volatilite aktarıcılarını ve alıcılarını belirlemek, risk yönetimine katkı sağlar.
Yöntem: Türkiye’de Sürdürülebilirlik Endeksi (XUSRD) ile BİST-100 (XU100) ve ana sektör endeksleri arasındaki dinamik volatilite yayılımı, zamana göre değişen parametreli vektör otoregresif yöntemiyle incelenmektedir.XUSRD, XU100, Mali (XUMAL), Sınai (XUSIN), Hizmetler (XUHİZ) ve Teknoloji (XUTEK) endekslerine ait 02.02.2020–31.07.2025 dönemi günlük veriler kullanılmaktadır.
Sonuçlar ya da Bulgular: XUSRD, XU100 ve XUSIN endeksleri volatilite yayıcısı; XUMAL, XUTEK ve XUHİZ endeksleri ise volatilite alıcısı konumundadır. TCI katsayısının yüksek olması, endeksler arasında volatilite yayılımı oldukça güçlü olduğunu işaret etmektedir. Volatilite yayılımı koronavirüs salgını ve Rusya–Ukrayna savaşı gibi küresel olayların ve 6 Şubat depremleri ve 2025 yılı siyasi gelişmeleri gibi ülke içi olayların olduğu dönemlerde artmaktadır. Ayrıca, XUSRD endeksinden Mali, Sınai, Hizmetler ve Teknoloji endekslerine sırasıyla %19,50, %17,59, %17,47 ve %14,97 oranlarında volatilite aktarımı gerçekleşmektedir.
Tartışma ya da Yapılan Çıkarımlar: Bulgular, analize dâhil edilen endeksler arasında yüksek düzeyde dinamik volatilite bağlantılılığı olduğunu ifade etmektedir. Bundan dolayı, bu endeksler aynı portföy içerisinde yer alması portföy riskini artırabilir. Ayrıca, sürdürülebilirlik odaklı beklentilerdeki değişimlerin başta finans sektörü olmak üzere üretim ve hizmet sektörlerine hızlı biçimde yansıdığı görülmektedir. Yatırımcıların, bu endeksler arasındaki volatilite yayılımına dikkat ederek daha az riskli yatırım kararları alabilirler.
İndirmeler
Referanslar
Aboluwodi, D., Muzindutsi, P. F., & Nomlala, B. (2024). Investor sentiments and performance of selected ESG indices in BRICS markets during bull and bear conditions. Investment Analysts Journal, 53(3), 231–248. https://doi.org/10.1080/10293523.2024.2397889
Antonakakis, N., & Gabauer, D. (2017). Refined measures of dynamic connectedness based on TVP-VAR (MPRA Paper No. 78282). Munich Personal RePEc Archive.
Antonakakis, N., Gabauer, D., Gupta, R., & Plakandaras, V. (2018). Dynamic connectedness of uncertainty across developed economies: A time-varying approach. Economics Letters, 166, 63–75. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2018.02.011
Arouri, M., Mhadhbi, M., & Shahrour, M. H. (2025). Dynamic connectedness and hedging effectiveness between green bonds, ESG indices, and traditional assets. European Financial Management, 31, 1704–1719. https://doi.org/10.1111/eufm.12561
Aydoğdu, A. (2025). Risk şokları ve Türkiye’deki finansal varlıklar arasındaki yayılım etkisinin TVP-VAR dayalı wavelet uyum analizi ile incelenmesi. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 10(1), 303–331. https://doi.org/10.30784/epfad.1595233
Baruník, J., Kočenda, E., & Vácha, L. (2017). Asymmetric volatility connectedness on the forex market. Journal of International Money and Finance, 77, 39-56. https://doi.org/10.1016/j.jimonfin.2017.06.003
Başkaya, H., & Özdemir, A. (2025). Bazı sürdürülebilirlik endekslerinin volatilite modelleriyle incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 28(1), 60–77. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.1619942
Bhue, R., Gartia, U., Panda, A. K., & Nanda, S. (2025). Sustainable equity index dynamic: Connectedness and information asymmetry in emerging markets. Business Strategy & Development, 8(1), e70072. https://doi.org/10.1002/bsd2.70072
Choi, K. H., McIver, R. P., & Ferraro, S. (2021). Dynamic volatility spillover and network connectedness across ASX sector markets. Journal of Economics and Finance, 45, 677–691. https://doi.org/10.1007/s12197-021-09544-w
Çilek, A. (2025). Interaction and volatility spillover among selected financial assets in Türkiye. Akademik İzdüşüm Dergisi, 10(1), 101–131.
Diebold, F. X., & Yılmaz, K. (2009). Measuring financial asset return and volatility spillovers, with application to global equity markets. The Economic Journal, 119(534), 158–171.
Diebold, F. X., & Yılmaz, K. (2012). Better to give than to receive: Predictive directional measurement of volatility spillovers. International Journal of Forecasting, 28(1), 57–66.
Diebold, F. X., & Yılmaz, K. (2014). On the network topology of variance decompositions: Measuring the connectedness of financial firms. Journal of Econometrics, 182(1), 119–134.
Doğan, M., Raikhan, S., Zhanar, N., & Gulbagda, B. (2023). Analysis of dynamic connectedness relationships among clean energy, carbon emission allowance, and BIST indexes. Sustainability, 15(7), Article 6025. https://doi.org/10.3390/su15076025
Elliott, G., Rothenberg, T. J., & Stock, J. H. (1996). Efficient tests for an autoregressive unit root. Econometrica, 64, 813–836. https://doi.org/10.2307/2171846
Erben Yavuz, A. (2023). Temiz enerji, sürdürülebilir ve BIST endeksleri arasındaki ilişkilerin analizi: TVP-VAR yaklaşımı. İşletme Akademisi Dergisi, 4(3), 339–354.
Erdoğan, B. (2023). The volatility relationship among financial assets: TVP-VAR model. International Journal of Business and Economic Studies, 5(4), 225–237. https://doi.org/10.54821/uiecd.1392184
Erdoğan, B. (2024). Bitcoin, petrol ile borsalar arasındaki volatilite analizi. İstatistik Araştırma Dergisi, 14(1), 19–35.
Gülcemal, T. (2025). Hisse senedi, konut piyasası, altın ve döviz kuru arasındaki dinamik bağlantılılık ilişkisinin analizi: Türkiye örneği. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 60(3), 2729–2742. https://doi.org/10.63556/tisej.2025.1575
Jarque, C. M., & Bera, A. K. (1987). A test for normality of observations and regression residuals. International Statistical Review, 55, 163–172. https://doi.org/10.2307/1403192
Kavas, Ü. Y. B. (2025). Finansal enstrümanların BIST sürdürülebilirlik endeksi üzerindeki dinamik etkilerinin TVP-VAR modeliyle araştırılması. Mali Çözüm Dergisi, 35, 1201–1225.
Kaya, M. (2023). BIST sürdürülebilirlik endeksi ile fosil yakıt fiyatları arasındaki ilişkinin analizi. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 23(3), 1475–1495. https://doi.org/10.11616/asbi.1327883
Khan, I. (2025). An analysis of stock markets integration and dynamics of volatility spillover in emerging nations. Journal of Economic and Administrative Sciences, 41(3), 861–878. https://doi.org/10.1108/JEAS-10-2022-0236
Koop, G., Pesaran, M. H., & Potter, S. M. (1996). Impulse response analysis in nonlinear multivariate models. Journal of Econometrics, 74(1), 119–147.
Kurnoga N., Šimurina, N., & Fučkan, F. (2022). Performance differences between ESG indices and conventional market indices: A multivariate analysis of indices. Zagreb International Review of Economics and Business, 25(s1), 85–103. https://doi.org/10.2478/zireb-2022-0026
Malhotra, P. (2025). Environmental, social and governance (ESG) investing and Indian capital market indices: Dynamic connectedness and risk management strategies. Journal of Capital Markets Studies, 9(2), 191–213. https://doi.org/10.1108/JCMS-12-2024-0096
Maraqa, B., & Bein, M. (2020). Dynamic interrelationship and volatility spillover among sustainability stock markets, major European conventional indices, and international crude oil. Sustainability, 12(9), 3908. https://doi.org/10.3390/su12093908
Marin-Rodriguez, N. J., Gonzalez-Ruiz, J. D., & Botero, S. (2024). Connectedness between sustainable investment indexes: The QVAR approach. Economies, 12(7), 170. https://doi.org/10.3390/economies12070170
Mian, H. R., Hewage, K., & Sadiq, R. (2024). Responsible financing and investment: Identification, development, and assessment of environmental, social, and governance (ESG) metrics. Sustainable Futures, 8, Article 100246. https://doi.org/10.1016/j.sftr.2024.100246
Naeem, M. A., Farid, S., Arif, M., Paltrinieri, A., & Alharthi, M. (2023). COVID-19 and connectedness between sustainable and Islamic equity markets. Borsa Istanbul Review, 23(1), 1–21. https://doi.org/10.1016/j.bir.2022.06.001
Nogueira, M. C., & Madaleno, M. (2022). Are sustainability indices infected by the volatility of stock indices? Analysis before and after the COVID-19 pandemic. Sustainability, 14, 15434. https://doi.org/10.3390/su142215434
Pesaran, H. H., & Shin, Y. (1998). Generalized impulse response analysis in linear multivariate models. Economics Letters, 58(1), 17–29.
Peillex, J., & Comyns, B. (2020). Why do financial companies adopt the United Nations principles for responsible investment? Comptabilité Contrôle Audit, 26(1), 79–117. https://doi.org/10.3917/cca.261.0079
Polat, O. (2021). Dynamic network connectedness of BRICS equity markets during the COVID-19 era. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(4), 1486–1498. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.936124
Shaik, M., & Rehman, M. Z. (2023). The dynamic volatility connectedness of major environmental, social, and governance (ESG) stock indices: Evidence based on DCC-GARCH model. Asia-Pacific Financial Markets, 30, 231–246. https://doi.org/10.1007/s10690-022-09393-5
Toy, A. (2025). BIST ana sektör endeksleri arasındaki bağlantılılık ilişkileri: TVP-VAR yaklaşımı. Uluslararası Akademik Birikim Dergisi, 8(2), 160–170.
Umar, Z., Kenourgios, D., & Papathanasiou, S. (2020). The static and dynamic connectedness of environmental, social, and governance investments: International evidence. Economic Modelling, 93, 112–124. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2020.08.007
Wan, J., Yin, L., & Wu, Y. (2024). Return and volatility connectedness across global ESG stock indexes: Evidence from the time-frequency domain analysis. International Review of Economics & Finance, 89, 397–428. https://doi.org/10.1016/j.iref.2023.10.038
Brundtland, G. (1987). Report of the world commission on environment and development: our common future. United Nations General Assembly document A/42/427. https://cdn.iuc.edu.tr/FileHandler2.ashx?f=rapor_638035862645304306.pdf
Zeng, H., Benkraiem, R., Abedin, M. Z., & Hajek, P. (2025). Transitioning to sustainability: Dynamic spillovers between sustainability indices and Chinese stock market. European Financial Management, 31(5), 1742–1770. https://doi.org/10.1111/eufm.12560
Zhang, W., He, X., & Hamori, S. (2022). Volatility spillover and investment strategies among sustainability-related financial indexes. International Review of Financial Analysis, 83, Article 102223. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2022.102223
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
