Effects of Fairness Perception on Cheating Behavior: An Experimental Study

Samantha Mańuelle P.  Agramon; Jefferson A.  Arapoc

doi:10.37241/jatss.2025.125

Yazarlar

Samantha Mańuelle P. Agramon University of the Philippines Los Baños, College of Economics and Management, Department of Economics, Los Baños, Laguna/ Philippines https://orcid.org/0009-0005-6754-6029
Jefferson A. Arapoc University of the Philippines Los Baños, College of Economics and Management, Department of Economics, Los Baños, Laguna/ Philippines https://orcid.org/0000-0001-7187-1995

DOI:

https://doi.org/10.37241/jatss.2025.125

Anahtar Kelimeler:

adalet algısı- hile davranışı- deneysel ekonomi- teşvikler- dürüstlük- eşitlik

Özet

Giriş: Bu çalışma, adalet algılarının bireysel hile davranışını nasıl etkilediğini incelemektedir. Özellikle, eşitlik (herkese eşit ödül) veya hakkaniyet (performansa dayalı ödüller) temelli farklı ödül sistemlerinin, deneysel bir ortamda dürüst olmayan davranışların ortaya çıkma olasılığını nasıl etkilediği araştırılmaktadır.

Yöntem: 98 lisans öğrencisi üzerinde iki aşamalı bir laboratuvar deneyi gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar rastgele olarak hakkaniyet (Equity) veya eşitlik (Equality) koşullarına atanmıştır. Deneyin ikinci aşamasında, katılımcılar parasal ödüllerle ilişkilendirilen sonuçları kendi kendilerine rapor ettikleri bir görevde bulunmuş; böylece hile davranışının kontrollü ve objektif bir ölçümü sağlanmıştır.

Sonuçlar ya da Bulgular: Sonuçlar, ödül sistemini adaletsiz olarak algılayan katılımcıların anlamlı derecede daha fazla hile yapma eğiliminde olduğunu göstermektedir. Hile davranışı, özellikle yüksek performans gösterenler arasında, eşitlik (Equality) koşulu grubunda daha yaygın olup, eşit ödül dağıtımının adaletsizlik algısını tetikleyerek dürüst olmayan davranışlara yol açabileceğini düşündürmektedir.

Tartışma ya da Yapılan Çıkarımlar: Bulgular, algılanan adaletin etik karar alma süreçlerindeki psikolojik önemini ortaya koymaktadır. Görünüşte adil olan sistemlerde bile, adaletsizlik algısı bireylerin dürüst olmayan davranışlarını rasyonelleştirmelerine neden olabilmektedir. Bu durum, özellikle eğitim ve iş ortamları gibi kurumsal yapılar açısından önemli sonuçlar doğurmakta; teşvik sistemlerinin algılanan adaletle uyumlu hâle getirilmesinin etik dışı davranışları azaltabileceğine işaret etmektedir.

İndirmeler

İndirme verileri henüz mevcut değil.

Referanslar

Adams, J. S. (1965). Inequity in social exchange. Advances in Experimental Social Psychology, 2, 267–299. https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60108-2 DOI: https://doi.org/10.1016/S0065-2601(08)60108-2

Alesina, A., & Angeletos, G. M. (2005). Fairness and redistribution. American Economic Review, 95(4), 960–980. https://doi.org/10.1257/0002828054825655 DOI: https://doi.org/10.1257/0002828054825655

Ariely, D. (2010). The upside of irrationality: The unexpected benefits of defying logic at work and at home. HarperCollins.

Becker, G. S. (1968). Crime and punishment: An economic approach. Journal of Political Economy, 76(2), 169–217. https://doi.org/10.1086/259394 DOI: https://doi.org/10.1086/259394

Festinger, L. (1957). A theory of cognitive dissonance. Stanford University Press. DOI: https://doi.org/10.1515/9781503620766

Fischbacher, U., & Heusi, F. (2008). Lies in disguise—An experimental study on cheating. Journal of the European Economic Association, 6(4), 845–860. https://doi.org/10.1162/JEEA.2008.6.4.845 DOI: https://doi.org/10.1162/JEEA.2008.6.4.845

Friesen, L., & Gangadharan, L. (2012). Designing self-reporting regimes to encourage truth-telling: An experimental study. Journal of Economic Behavior & Organization, 84(2), 537–553. https://doi.org/10.1016/j.jebo.2012.09.002 DOI: https://doi.org/10.1016/j.jebo.2012.09.002

Galeotti, F., Kline, R., & Orsini, R. (2013). When unfairness leads to cheating. Economics Letters, 121(1), 88–91. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2013.07.009 DOI: https://doi.org/10.1016/j.econlet.2013.07.009

Greenberg, J. (1990). Employee theft as a reaction to underpayment inequity: The hidden cost of pay cuts. Journal of Applied Psychology, 75(5), 561–568. https://doi.org/10.1037/0021-9010.75.5.561 DOI: https://doi.org/10.1037//0021-9010.75.5.561

Hollinger, R. C., & Clark, J. P. (1983). Theft by employees. Lexington Books.

Houser, D. (2011). Preferences over equality and equity: Evidence from experimental data. Economics Letters, 110(3), 208–212. https://doi.org/10.1016/j.econlet.2010.12.018

Kemper, T. D. (1966). Reference groups, socialization and achievement. American Sociological Review, 31(1), 31–45. https://doi.org/10.2307/2090573 DOI: https://doi.org/10.2307/2092238

Mazar, N., Amir, O., & Ariely, D. (2008). The dishonesty of honest people: A theory of self-concept maintenance. Journal of Marketing Research, 45(6), 633–644. https://doi.org/10.1509/jmkr.45.6.633 DOI: https://doi.org/10.1509/jmkr.45.6.633

Shalvi, S., Gino, F., Barkan, R., & Ayal, S. (2011). Self-serving justifications: Doing wrong and feeling moral. Current Directions in Psychological Science, 20(3), 190–193. https://doi.org/10.1177/0963721411408776